KsK_UyGaR_KsK

KsK_UyGaR_KsKSogopa_KajmerDj_UyGaRPisLicKMc_Uygar

    Mustafa Kemal Atatürk Ün Matematiğe KAtkıları

    Share

    Admin
    Admin

    Mesaj Sayısı: 18
    Kayıt tarihi: 09/11/08
    Yaş: 19
    Nerden: İzmir_KsK

    Mustafa Kemal Atatürk Ün Matematiğe KAtkıları

    Mesaj  Admin Bir Perş. Kas. 27, 2008 11:24 pm

    Atatürk'ün Matematiğe yaptığı katkılar
    “Müsellesin, zaviyetan-ı dahiletan mecmu’ü 180 derece ve müselles-i mütesaviyü’l-adla, zaviyeleri biribirine müsavi müselles demektir.”

    Osmanlıca bilmeyenlerimizin bu cümleyi anlayacağını sanmıyoruz. Bugün kullandığımız Türkçe ile yukardaki cümle şu anlama geliyor: “Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir ve eşkenar üçgen, açıları birbirine eşit üçgen demektir.”1937 yılından önce öğrenciler metamatiği Osmanlıca terimlerle öğreniyorlardı. Daha doğrusu öğrenmiyorlar, ezberliyorlardı. Ta ki, Atatürk’ün bizzat yazdığı Geometri kitabında yeni matematik terimler geliştirilene kadar.

    1937 yılının Kasım ayında yeni bir eğitim ve öğretim yılına girilirken, Mustafa Kemal Atatürk, Türk Dil Kurumu’nun çeşitli bilim dallarına ait Türkçe terimleri saptadığını, bu sayede dilimizin yabancı dillerin etkisinden kurtulma yolunda esaslı adımını attığını ilan eder. Aynı yıl okullarda, eğitim Türkçe terimlerle basılmış olan kitaplarla başlar ve bu olay kültür hayatı için önemli bir adım olur. Atatürk, dilde özleşmeyi olanakların son kertelerine kadar zorlamış, bilim ve düşün dilinin sadeleştirilmesinin ve eğitimin Türkçe yapılmasının gerekliliğini önemle vurgulamıştır.

    Atatürk’ün geometri kitabı;
    Bilimsel terimlerin Türkçeleştirilmesinde karşımıza çıkan ilk adım yine, Atatürk’ün 1936-37 kış aylarında kendisinin yazdığı ve geometri öğretiminde yol gösterici olarak tasarlanan 44 sayfalık bir geometri kitabı. Kitap, 1937’de Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yazar adı konmadan yayınlanmış, 1971 yılında da ikinci bir baskısı Türk Dil Kurumu tarafından çıkarılmış. Kitapta yer alan, günümüzde de kullanılmakta olan pek çok terim, Atatürk tarafından türetilmiş. Atatürk’ün türettiği sözcükler ile daha önce kullanılan Osmanlıca sözcükler karşılaştırıldığında yapılan işin önemi ortaya çıkıyor. Tablodan da görülebileceği gibi bugün kullandığımız matematik terimlerinin hemen hemen tamamı Atatürk tarafından türetilmiş, başka bir ifadeyle bu sözcüklerin büyük çoğunluğu tutmuş. Atatürk’ün önerdiklerinden sadece “varsayı, pürüzma, dikey üçgen, dikey açı, tümey açı, imsiy, ökül, yüre” terimleri yerine, bugün sırasıyla “varsayım, prizma, dik üçgen, dik açı, tümler açı, benzerlik, tüm/bütün, küre” terimleri kullanılıyor.

    Osmanlıcası - Atatürk’ün önerdiği

    Bu’ud - boyut
    mekan - uzay
    satıh - yüzey
    kutur - çap
    nısf-ı kutur - yarıçap
    kavis - yay
    muhit-i daire - çember mümâs - teğet
    zâviye - açı
    re’sen mütekabil zâviyeler - ters açılar
    zâviyetan’ı mütabâdiletân-ı dâhiletan - iç ters açılar
    kaaide - taban
    ufkî - yatay
    şâkulî - düşey
    amûd - dikey
    zâviyetân-ı mütevâfıkatân - yöndeş açılar
    va’zîyet - konum
    mustatîl - dikdörtgen
    muhammes - beşgen
    müselles-i mütesâviyü’l-adlâ’ - eşkenar üçgen
    müselles-i mütesâviyü’ssâkeyn -ikizkenar üçgen
    münharif - yamuk
    mecmû - toplam
    nisbet - oran
    tenasüb - orantı
    mesâha-i sathiyye - alan
    müştak - türev
    müsavi - eşit
    mahrut - koni
    faraziye - varsayı
    hat - çizgi
    mukavves - eğri
    seviye - düzey
    dılı - kenar
    muvazi - paralel-koşut
    menşur - pürüzma
    hattı mail - eğik
    veter - kiriş
    re’s - köşe
    zaviyei hadde - dar açı
    hattı munassıf - açıortay
    muhit - çevre
    kaim zaviyeli müselles - dikey üçgen
    tamamlıyan zaviye - tümey açı
    murabba - kare
    mümaselet - imsiy
    umumi totale - ökül
    küre - yüre

    Agop Dilaçar:

    ‘Atatürk’ün prensipleri doğruydu’

    Atatürk’ün dil çalışmalarını yakından izleme olanağı bulan tanınmış dil uzmanı Agop Dilaçar, Atatürk’ün yazdığı geometri kitabı üzerine şunları söylüyor:

      Forum Saati Çarş. Tem. 23, 2014 9:22 am